INFO: Oficjalna strona Radnych Koalicji Ruch Żaganian, Platforma Żagańska, Miasto Przyjazne Ludziom. Strona używa plików Cookies.

Obwieszczenie o wynikach

wyborów na burmistrza miasta

Treść obwieszczenia

2_wntrze_ ewang_ kosciola_laski
Galeria
3_1938-sagan synagogue_gross
Galeria
1_wntrze_katolickiego_kosciola
Galeria
Naszą witrynę przegląda teraz 15 gości 
czerwiec 2020
P W Ś C Pt S N
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 1 2 3 4 5
Imieniny obchodzą: Hortencja, Jakub, Konrad
Historia warzenia piwa w Żaganiu PDF Drukuj Email

     Piwo jest jednym z najstarszych produktów cywilizacji. Historycy uważają, że piwo warzono już 10 tys. lat p.n.e. w Mezopotamii i Sumerze. Tabliczka zawierająca pismo klinowe znaleziona w 1981 r. opisuje gatunek piwa wytwarzanego w Babilonii ok. 6 tys. lat p.n.e. Podstawowym surowym materiałem służącym do produkcji piwa jest jęczmień. Wiadomo, że był on stosowany już, co najmniej 3 tys. lat p.n.e. Ponieważ jęczmień rośnie w chłodnym klimacie lepiej niż winogrona, to w państwach północnych, takich jak Niemcy i Anglia, wytwarzano raczej piwo a nie wino.

        Najprawdopodobniej pierwsze gatunki piwa powstały w drodze przypadku. Przepisy warzenia piwa znały wszystkie starożytne ludy. Wiadomo, że wykorzystywali oni do produkcji orkisz, jęczmień i owies. Pierwsze wzmianki w Europie o warzeniu piwa, oraz grafiki przedstawiające browar klasztorny pochodzą z 820 r. Około XIII wieku nastąpił powolny rozwój świeckich browarów.

       O tym, że w Żaganiu warzono piwo już w XIII wieku możemy się dowiedzieć z przekazów historycznych. Jedną z najbardziej znanych opowieści związanych z piwem jest zdarzenie, którego bohaterem jest książę Konrad II ścinawski i żagański. W 1299 r. przed Konradem II otworzyła się wielka szansa rozpoczęcia wspaniałej kariery kościelnej. Dzięki wstawiennictwu szwagra Albrechta II, hrabiego Gorycji, kapituła akwilejska wybrała go na stanowisko patriarchy. Książę żagański nie dotarł jednakże do swojej nowej diecezji zatrzymując się w połowie drogi w Wiedniu gdyż, jak mówi ?Kronika książąt polskich?; tam, dokąd zmierza ?mają tylko wino, a nie ma przyrządzonego z pszenicy piwa, na którym wychował się od dzieciństwa?. Oczywiście sensacyjny ten pretekst nie był głównym powodem powrotu Konrada do kraju. Tym właściwym było niezatwierdzenie jego kandydatury przez papieża Bonifacego VIII.

       Piwo było warzone w browa­rze klasztornym, na co klasztor już z chwilą przenoszenia go z Nowogro­du Bobrzańskiego do Żagania w 1284 r. miał otrzymać przywilej do prowadzenia browaru, słodowni, piekarni i ubojni. Potwierdzenie tego faktu znajduje się w przywileju księcia Baltazara dla zakonu z 1455 r., w którym książę potwierdza przywileje nadane wcześniej: ,,jak klasztor, który za ojca, dziada i długo przed tym posiadał prawa prowadzenia pro­dukcji piwa, słodu i piekarni."

       Następnym ważnym wydarzeniem było wydanie przez księcia Henryka V Żelaznego w dniu 21 września 1351 r. przywileju zezwalającego mieszczanom żagańskim na bezpłatne wytwarzanie piwa na potrzeby własne i najbliższej rodziny.

        Do 1400 r. podstawowymi składnikami służącymi do produkcji piwa były słód jęczmienny, woda i drożdże. Aby zapobiec psuciu się piwa i dla nadania smaku dodawano rozmaryn i tymianek.  Piwo było mętne i zawierało mnóstwo białka i węglowodanów, stanowiąc dobre źródło wartościowych składników odżywczych zarówno dla chłopów jak i szlachty. Uważa się, że w XV wieku odkryto nowy rodzaj piwa.  Kupcy z Flandrii i Holandii wprowadzili do produkcji piwa chmiel, co nadało piwu gorzki posmak. Gatunki z zawartością chmielu stały się tak popularne, że do osiemnastego stulecia praktycznie wszystkie gatunki piwa zawierały chmiel. Do końca XVIII wieku piwo było traktowane jako środek spożywczy, otrzymywali je w formie deputatu pracujący w dobrach klasztornych poddani. Piwo spożywały także kobiety, chorzy i dzieci. Miało ono naturalnie niższą zawartość alkoholu jak piwa dziś wytwarzane.

        Warzeniem, produkcją piwa szczególnie zainteresowane były klasztory. Do swej ubogiej, szczególnie w okresach postu, diety potrzebowali, bowiem przyjemnego w smaku, pełnego witamin i składników mineralnych napoju. Przepisy dotyczące postu nie obejmowały piwa, więc mogło o­no być spożywane przez cały rok. W niektórych klasztorach zakonnikom przysługiwało nawet 5 litrów tego napoju dziennie. Z czasem klasztory zaczęły produkować więcej piwa niż potrzebowały. Zaczęto je sprzedawać i klasztory, dzięki produkcji piwa, gromadziły spore dochody.

    Pod koniec XVI wieku produkcja piwa przestała być domeną zakonów. Mogli zajmować się nią również świeccy. Przywilej warzenia piwa był nadawany przez władców, którzy dostrzegli nowe źródło bogactwa. Bardzo skwapliwie pobierali podatki od wytwórców tego napoju. Solą w oku były im klasztory, które, jako że przywilej warzenia posiadały od dawna, jeszcze sprzed okresu nakładania podatku na piwo, nie musiały nic płacić do królewskiej czy książęcej kiesy. Dlatego też władcy zaczęli zamykać klasztorne browary. Zakony wciąż odgrywały jednak znaczącą rolę w browarnictwie.

Na dziedzińcu Placu Klasztornego w Żaganiu zachował się do dnia dzisiejszego budynek późnogotyckiej słodowni. Między zakonem a mieszczanami żagańskimi, produkującymi piwo w browarze miejskim, dochodziło do częstych zatargów na tle sprzedaży piwa klasztornego w mieście. Klasztor starał się sprzedawać piwo i wódkę na Łużycach, co godziło z kolei w interes Bibersteinów. Kiedy Wenzel von Biberstein w 1461 r. starał się zahamować napływ żagańskich trunków, doszło do ostrych scysji. Po kilku latach nastąpiły ustalenia, że opaci mieli pra­wo przywozić piwo jedynie do Kunic, do spożycia przez poddanych klasztoru. Wieś Kunice Żarskie była do 1810 r. (sekularyzacja) własnością żagańskiego klasztoru. Podobne wydarzenia miały miejsce w innej klasztornej wsi - Jabłonowie. Sołtys Jabłonowa miał m.in. przywilej warzenia i sprzedaży piwa, jednak z wyłączeniem sprzedaży go w dużych beczkach. Z powodu naruszania tego prawa mieszczanie żagańscy dwukrotnie napadli na wieś niszcząc beczki i urządzenia do warzenia piwa ( w 1415 i 1530 r.)

Przemysłowe warzenie piwa w Żaganiu ma swój początek w połowie XIX wieku. W 1844 r. zezwolono Gustawowi Schnellerowi ze Starej Klępiny na wydzierżawienie na okres 6 lat prawa warzenia piwa w mieście. 25.07.1863 r. Żagańska Gmina Piwowarska (Saganer Braukommune) sprzedała G. Schnellerowi dzierżawiony przez niego browar miejski z budynkami i wyposażeniem (Gymnasialstrasse 2/3). W latach 1859 - 1863 rozpoczął on budowę nowego browaru (68 m x 16 m) przy ulicy Dworcowej 60. Pod budynkiem browaru zbudowano trzy piwnice o wymiarach 29,25 m x 16 m., a wysokie na 14,60 m. Kubatura budynku wynosiła 22 729,20 m3. W 1865 r. browar Schnellera zbankrutował i kupił go A. Hayn z Wrocławia. Zakupił on maszyna parową i starał się dokończyć budowę browaru urządzając też obok restaurację. W 1871 r. browar zostaje przekształcony z konsorcjum w spółkę akcyjną. W 1877 r. zarząd spółki akcyjnej zdecydował o jej likwidacji. Kolejno właścicielami browaru byli: Louis Münke (1878), radny miasta R. Schittney (1880) a następnie bracia Kotelmann (1885). Następny właściciel browaru A. Rietzl zmodernizował i wyposażył browar w nowoczesne urządzenia (1892 - 1906).

          Wykaz browarów żagańskich XIX i XX wieku

Browar Bergschlösschen (Górski Zamek) ul. Dworcowa 60

     Actienbrauerei zum Bergschlößchen (1860) 1875 - 1885

     Bergschlösschen - Brauerei bracia Kotelmann 1885 - 1892

     Bergschlösschen - Brauerei A. Rietzl 1892 - 1906

     Bergschlösschen - Brauerei Fritz Schulte 1906 - 1913

     Brauerei Bergschlößchen eGmbH 1913 - 1920

     Genossenschaftsbrauerei Sagan GmbH 1920 - 1924

     Brauerei Bergschlößchen AG 1924 - 1937

     Brauerei Bergschlößchen GmbH 1937 - 1945

 

Browar  - Rynek 20

     Brauerei A. Hein 1865 - 1885

     Brauerei Ernst Hein 1885 - 1905

     Brauerei Paul Michaut 1905 - 1908

Browar  -  Hospitalstrasse 48 (obecnie na działce byłego browaru znajduje się budynek banku PKO - ul. Jana III Sobieskiego 14)

     Brauerei Huber wdowa 1865 - 1872

     Brauerei A. Neisser 1872 - 1880

     Brauerei R. Liersch 1880 - 1893

 

Browar - Baderstrasse 16 (obecnie teren parkingu przy ul. Sobieskiego)

     Brauerei Herm. Niklaus (1820) 1865 - 1872

     Brauerei H. Niklaus wdowa 1872 - 1885

     Brauerei H. Niklaus 1885 - 1892

     Brauerei A. Schneider 1892 - 1895

     Brauerei Tivoli Moritz Baudach 1895 - 1945

 

Browar miejski (Stadtbrauerei) - Gymnasialstrasse 2/3

W budynku przy ul. Gimnazjalnej 2/3 mieściła się do 1945 r. restauracja Stadtbrauerei - browar znajdował się na podwórzu (obecnie wejście do budynku dawnego browaru jest od ul. Słowackiego w podwórzu - po wojnie ulokowano w budynku dawnego browaru filię Zakładów Jajczarsko-Drobiarskich z Nowej Soli, a w 90. latach XX wieku po adaptacji urządzono w nim  ,,Salę Królestwa Świadków Jehowy."

   

     Brauerei Gustav Schneller 1865 - 1888

     Brauerei Wilh. Siegemund 1888 - 1893

     Brauerei Schulz 1893 - 1895

     Brauerei Herm. Thome 1895 - 1904

     Brauerei Bernh. Pinkau 1904 - 1907

 

Po ostatniej wojnie na skutek zniszczeń dewastacji urządzeń i budynku browaru produkcja piwa w Zaganiu nie została wznowiona. Przez jakiś czas funkcjonowała w budynku dawnego browaru rozlewnia wód mineralnych i oranżady. Budynek dawnej restauracji hotelu spłonął, a dawne piwnice jeszcze niedawno były miejscem, w którym organizowano dyskoteki dla młodzieży.

 

Marian Ryszard Świątek

 

    

 
UWAGA: Strona używa plików Cookies.
Odsłon : 334819
Copyright ©  KRM     Joomla! Szablony
Designed by Joomla! Szablony